برگشت ارتودنسی:جلوگیری و درمان

زمانی که دوره درمان ارتودنسی برای فرد به پایان می رسد متخصص ارتودنسی لوازم خاصی را برای بیمار تجویز می کند که بعد از برداشتن براکت های ارتودنسی باید از آن استفاده کند.
گاهی پیش می آید که بعضی از بیماران زمانی که می بینند به نتیجه ای که می خواستند دست پیدا کردند به نکاتی که متخصص ارتودنسی برای آن ها تجویز کرده استفاده نمی کنند و این عمل باعث می شود دندان هایی که به جای مطلوب انتقال پیدا کرده اند به جای نامناسب قبلی خود برگردند.
اینکه دندان ها بعد از رعایت نکردن دستورات متخصص بعد از ارتودنسی به چه میزان به جای اولیه خود برمی گردند کاملا به سیستم فک بیمار بستگی دارد و در بیماران مختلف، کاملا متفاوت است.

فاکتور های بیولوژیک و مکانیکال زیادی میزان حرکت دندان در ارتودنسی را تعیین می نمایند چنين محيط فيزيولوژيك ديناميكي پيچيده اي نيز ميزان برگشتي كه متعاقب تكميل درمان ارتودنسي رخ خواهد داد را مشخص مي سازد برگشت را مي توان به صورت تمايل طبيعي دندان يا دندان ها براي باز گشتن به موقعيت أوليه قبل از درمانشان در قوس دنداني تعريف كرد متخصص ارتودنسي ( دكتر ارتودنسي ) مي داند كه عموما ميزان حركت ارتودنسي فعال دنداني به ميزان زيادي با امكان برگشت ارتباط دارد .برگشت ارتودنسی هنگامی رخ می دهد که به دندان ها این اجازه داده شود که به خارج از موقعیتی که از خلال ارتودنسی حاصل آمده است مهاجرت نمایند مطالعات بیولوژیک متخصص ارتودنسی ( دکتر ارتودنسی ) شواهدی را فراهم آورده اند که مشخص ساخته است هنگامی که به دندان ها نیروی ممتد و مداوم اعمال می شود در مقایسه با مواردی که از نیروهای متناوب استفاده می گردد تمایل به برگشت بیشتری در دندان ها وجود دارد این امر بدان دلیل است که نیروهای مداوم ارتودنسی دندان ها را از موقعیت اولیه شان بیشتر حرکت می دهد نتیجه این مساله افزایش پتانسیل دندان ها برای بازگشت به موقعیت اولیه شان می باشد

عوامل برگشت ارتودنسی


سه عامل عمده برگشت نتایج درمان (Replase) در ارتودنسی عبارتند از:

1- تمایل لیاف پریودنتال و لثه ای به برگشت به وضعیت اولیه خود (قبل از کشیده شدن توسط نیروهای ارتودنسی)  2 – قرارگرفتن دندانها در موقعیتهای ذاتا ناپایدار بنا به دلایلی همچون ملاحظات زیبایی   3- ادامه یافتن روند رشد و تکامل فکین در صورتی که هر سه عامل فوق در دوره  نگهداری مد نظر قرار گیرد احتمال برگشت نتایج به حداقل می رسد. برخلاف تصور عمومی رویش دندانهای عقل علت مستقیم برگشت نتایج ارتودنسی نیست اما ار آنجایی که وجود دندان های عقل (علی الخصوص در فک پائین) می تواند مانع تطبیق یافتن موقعیت دندانهای قدامی در پاسخ به رشد فک گردد، بهتر است این دندانها پیش از قطع استفاده از پلاکهای نگهدارنده از دهان خارج گردند. البته در صورتی که فضای کافی برای رویش کامل آنها وجود داشته باشد باقی مانده آن در دهان مانعی ندارد.سایر عوامل عبارتند از:

رژنتیک

حتی اگر دندان های دائمی به صورت مرتب رشد کنند، ژنتیک می تواند باعث شود آنها در بزرگسالی تغییر مسیر پیدا کنند.

از دست دادن دندان

افتادن دندان ها باعث ایجاد فضایی خالی در دهان می شود که موجب حرکت دندان های مجاور به این فضا می گردد. حرکت دندان ها به سمت فضای خالی به نامرتب شدن دندان ها ختم می شود.

عدم استفاده صحیح از ریتینر

در صورتی که بیمار دستورالعمل های دندانپزشک را در مورد نحوه استفاده از ریتینر رعایت نکند، احتمال عود درمان بسیار زیاد است. است این دندانها پیش از قطع استفاده از پلاکهای نگهدارنده از دهان خارج گردند. البته در صورتی که فضای کافی برای رویش کامل آنها وجود داشته باشد باقی مانده آن در دهان مانعی ندارد.

فاکتور هایی که در بالا به آنها اشاره شد به عنوان فاکتورهای داخلی برگشت نتایج ارتودنسی در نظر گرفته می شود ولی متخصص ارتودنسی می داند این فاکتور ها بایستی از فاکتور های خارجی مانند رشد مداوم استخوان های صورت و نیروهای حاصل از عضلات و رابطه دندان های بالا و پایین تمیز داده شود
با وجود مطالعات زیادی که در طول سال ها برای تشخیص تمام متغیرها دخیل در برگشت ارتودنسی انجام شده است تا به امروز میزان به هم ریختگی دندان های قدامی پس از ارتودنسی هنوز غیرقابل پیش بینی و متغیر است و به نظر نمی رسد هیچ متغیر قبل از درمانی چه از لحاظ یافته های کلینیکی کست ها یا رادیوگرافی قبل و بعد از درمان به عنوان پیش گوکننده های مفید مطرح باشد.

انواع مشکلات قابل برگشت پس از درمان ارتودنسی


برگشت مشکلات فکی

برگشت مشکلات فکی در بیمارانی رخ می‌دهد که درمانشان در طی دوران بلوغ یا قبل از بلوغ انجام شده است و با ادامه رشد منفی، ناهنجاری خود را مجددا نشان می‌دهد. این مسئله در اغلب موارد در کسانی صدق می‌کند که دارای فک پایین جلو آمده هستند که الگوی رشدی مشخصی را طی کرده و در اغلب موارد با بهترین درمان هم خطر برگشت را دارد.

برگشت نامرتبی دندان‌ها

مشکلات مرتبط با کجی دندانی درمواردی رخ می‌دهد که متخصص ارتودنسی برای رعایت مصلحت بیمار و بدست آوردن نتیجه عمدتا زیبا‌تر و طبیعی‌تر تمایلی برای کشیدن دندان نداشته و طرح درمان را بر مبنای درمان بدون کشیدن دندان طرح ریزی می‌نماید؛ به این امید که با کمترین خطر بهترین درمان را انجام دهد. وی با اطلاع از این موضوع، در صورت برگشت، درمان مجددی را با کشیدن دندان یا استفاده از روشهای جانبی مثل جراحی فک به بیمار پیشنهاد می‌کند

باز شدن فضا

در افرادی که دندان کشیده شده است برگشت درمان عمدتا با باز شدن فضا در ناحیه دندانهای کشیده شده خود را نشان می‌دهد. شیوع این مسئله قابل توجه نیست. در این موارد بسته به مقدار باز شدن فضا و شکل و اندازه طبیعی دندان درمان مجدد یا استفاده از درمانهای بازسازی اندازه طبیعی دندان توصیه می‌شود.

جلوگیری از برگشت درمان


جلوگیری از برگشت نتایج دو رکن اساسی دارد:1- مهارت و دانش ارتودنتیست در انتخاب طرح درمان صحیح و ساخت نگهدارنده مناسب.  2- همکاری کامل بیمار در استفاده کافی از نگهدارنده.  از آنجایی که بازسازی و تطابق بافتهای اطراف دندانها تا زمانی که سیم ارتودنسی در دهان باشد آغاز نمی گردد، طولانی تر کردن درمان تضمینی جهت ثبات نتایج نخواهد داشت.در مواردی که مقدار زیادی از رشد فکین بعد از اتمام درمان ارتودنسی باقیمانده باشد بیمار باید تا پایان رشد بصورت نیمه وقت پلاکهای نگهدارنده را استفاده نماید.بیمارانی که خواستار حفظ طولانی مدت نتایج درمان هستند می توانند پس از اتمام مدت دوره استفاده از نگهدارنده که پس از اتمام درمان ارتودنسی استفاده می شوند با صلاحدید متخصص ارتودنسی استفاده از نگهدارنده را شبها ادامه داده و یا از نگهدارنده ثابت در پشت دندانها استفاده نمایند. در صورت عدم رعایت موارد ذکر شده ممکن است دندانهای شما در اتمام درمان کمی دچار برگشت شوند

استفاده از نگهدارنده برای جلوگیری از برگشت درمان ارتودنسی به دلایل زیر پیشنهاد می شود:

-در درمان ارتودنسی دندانها و فکین شما به محل جدیدی جابجا می شوند که نیاز است که عضلات و بافتهای اطراف به این موقعیت جدید دندانها و فکین عادت کنند.

-استخوان دور دندانها بعد از درمان هنوز بطور کامل سفت و محکم نشده است و نیاز است که طی جویدن و فانکشن های فکی وبدون حضور سیم این استخوان مجددا قوام مناسب را بدست آورد.

-الیاف لثه ای و بافتهای نگهدارنده دندان در استخوان فک در طی درمان تحت فشار و کشش قرار می گیرند و باید به آنها پس از درمان فرصت داد که در این حالت جدید فرم بگیرند.

-رشد باقی مانده ( در کودکان در حال رشد ) ممکن است درجهت نامناسب بوده وتمایل داشته باشد دندانها و فکین را به محل قبلی خود برگرداند.

درمان مجدد در صورت برگشت ارتودنسی


در صورتیکه بیمار نگهدارنده ارتودنسی را به درستی مورد استفاده قرار ندهد، دندانهای او ممکن است حتی بعد از چند روز دچار بازگشت قابل ملاحظه ای به وضعیت کج و نامرتب پیشین شوند. در این صورت معمولا چاره ای جز درمان مجدد در غالب موارد نیست که طبیعتا مستلزم صرف وقت و هزینه زیادی از سوی بیمار می گردد. تراژدی زمانی کامل می شود که بدانید دندانها و انساج نگهدارنده آنها نمی توانند نیروهای ارتودنسی را برای مدت طولانی بدون عارضه تحمل کنند. به این مفهوم که با انجام ارتودنسی دوباره ریسک عوارضی نظیر تحلیل ریشه، تحلیل استخوان و تحلیل لثه اطراف دندانها به طور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. بنابراین به بیماران ارتودنسی عموما توصیه می گردد درمان ارتودنسی را تا حد امکان یکبار و تنها یکبار به طور درست و صحیح انجام دهند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *