شکاف لب و کام (لب شکری) و درمان آن با ارتودنسی

یکی از نقایص مادرزادی شایع شکاف لب و کام است. هنگامی این شکاف ها روی می دهند که بافت کافی برای ایجاد لب و کام وجود ندارد. پارگی یا بسته نشدن کامل لب را، لب شکری و شکاف سقف دهان را شکاف کام می گویند. هر دوی این موارد از نواقص مادرزادی بوده و با درمانهای ارتودنسی و جراحی قابل درمان هستند. علاوه بر اینکه شکاف لب و کام بر روی زیبایی فرد تاثیر دارد، ممکن است اثرات روحی روانی مخربی بر روی بیمار داشته باشد اما با درمان به موقع می توان از تمام این عوارض، پیشگیری کرد. به طور کلی لب ها در هفته ششم حاملگی به صورت یک قطعه کامل در می آید و کام در آخر سه ماهگی اول به صورت یک قطعه کامل ایجاد می شود. هرگونه اختلالی در ایجاد لب و کام در دوران جنینی منجر به شکاف لب و کام می گردد.عمل جراحی درمان لب شکری و شکاف کام همواره منجر به بروز یکسری از اختلالات رشدی ثانویه می‌شود بنابراین برای حل این مشکلات، یک درمان ارتودنسی لازم است.

تاثیر شکاف دهان و یا کام بر دندان ها


شکاف کام و یا لب در جلوی دهان، یا همان عارضه لب شکری می تواند موجب مشکلات دندانی مختلفی شود. این مشکلات می تواند در سایز، تعداد، شکل و موقعیت دندان های شیری و یا دائمی ایجاد شود. دندان هایی که در ناحیه ی شکاف قرار دارند، مخصوصا دندان های پیشین جانبی، در اثر شکاف کام و لب بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند. شکاف لب و کام بین دندان های نیش و دندان های پیشین ایجاد می شود. در برخی موارد ممکن است دندان پیشین کلا وجود نداشته باشد. در موارد دیگر ممکن است دندان پیشین و یا سایر دندان ها وجود داشته باشند اما دارای شکل، تاج و ریشه ی غیرطبیعی باشند. در نهایت، دندان های واقع در ناحیه ی شکاف ممکن است جابجا شده و در نتیجه در موقعیت نامناسب قرار گیرند. درمان این دسته از مشکلات توسط ارتودنسی کودکان نسبت به سنین بالا که فکین و صورت کاملا” تکامل یافته اند می تواند سبب بهبود و یا دست کم جلوگیری از بدتر شدن آن گردد. بدین ترتیب درمان زودهنگام مشکلات فکی ضمن حذف یا تسهیل درمان اضافه در آینده سبب صرفه جویی در هزینه خواهد شد.

انواع مختلف شکاف لب و کام


به طور کلی سه نوع شکاف وجود دارد
فقط لب شکاف دارد.
فقط کام شکاف دارد.
هم لب و هم کام دارای شکاف است.
شکاف لب ممکن است خیلی خفیف باشد و فقط به صورت یک فرورفتگی در لب بالا باشد و یا ممکن است خیلی عمیق باشد و از لب شروع شده و تا سوراخ بینی ادامه یابد و تا کام سخت و حتی تا کام نرم کشیده شود. شکاف لب می تواند یک طرفه یا دو طرفه باشد.

عوارض لب شکری و شکاف کام


تاثیر شکاف کام بر روی تنفس

ناهنجاری فک و کام باعث مشکل تنفسی می شود. درمان شامل جراحی و به کارگیری پروتزهای دهانی است.

تغذیه نوزادان مبتلا به لب شکری

تغذیه نوزادان مبتلا به شکاف نیز با مشکلاتی روبه رو است. همکاری متخصص تغذیه و گفتار درمانی ممکن است سودمند باشد. دستگاه های ویژه ای نیز به منظور تغذیه نوزاد در دسترس هستند.

مشكلات شنوايي و عفونت هاي گوش مياني

تمام كودكان مبتلا به شكاف كام بايد بين 3 تا 6 ماهگي توسط متخصص گوش و حلق و بيني معاينه شوند. اين كودكان ، استعداد زيادي براي ابتلا به بيماري‌هاي گوش مياني دارند. در اين كودكان، ساخت مايع گوش مياني دچار اختلال مي‌شود و به دنبال آن نواقص شنوايي‌،‌ عفونت‌ها، تب و گوش‌درد، شايع است.

گفتار

کودکان دچار لب شکری به احتمال زیاد با اختلال‌های گفتاری روبرو می‌شوند، مگر آن که در سنین پایین تحت درمان قرار بگیرند. اختلال‌های گفتاری رشد اجتماعی و عاطفی کودک را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

ناهنجاریهای دندانی و فکی

ناهنجاری‌های دندانی در این بیماران شیوع بالاتری از افراد عادی دارد. شکاف کامل لب به داخل سوراخ بینی گسترش می‌یابد و استخوان آلویول را درگیر می‌‌کند و تعداد دندان‌ها را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. گاهی اوقات نداشتن بعضی از جوانه‌های دندانی و یا داشتن دندان‌های اضافی مشاهده می‌شود. میزان ابتلا به داشتن دندان‌هایی با سایز کوچک در ناحیه شکاف در افراد مبتلا بالاتر است.

ضرورت درمان ارتودنسی برای نوزادان لب‌شکری


کودکان دچار شکاف لب و کام غالباً با مشکل دندان‌های غائب، بدشکل یا نامرتب نیز روبرو هستند. به علاوه ترمیم جراحی لب و کام نیز همواره اختلال‌های رشدی ثانویه‌ای را ایجاد می‌کند. انجام جراحی لب شکری در سنین پایین معمولاً باعث رشد نامناسب دندان‌ها و استخوان‌ها، به ویژه استخوان‌های فک، می‌شود و جلو یا عقب بودن یا کج شدن ساختارها درمان ارتودنسی را ضروری می‌کند.
در رابطه با فراد مبتلا به شکاف لب و کام باید گفت نیاز به خدمات هماهنگ از تعدادی از متخصصین می باشد .
برای کودکانی که با شکاف لب و کام متولد می شوند، ارزیابی نیاز ارتودنسی کودک حتی قبل از بیرون آمدن دندان های کودک آغاز می شود. با معاینه و بررسی فک فرزند شما ، دندانپزشک می تواند رشد صورت و به ویژه رشد فک را ارزیابی کرده و بیرون آمدن دندان ها را یکی پس از دیگری تحت کنترل خود داشته باشد. مثلا اگر دندان های کودک در فک بالا و پایین باهم متناوب نباشند، با توجه بررسیهای کامپیوتری می توان درمان اولیه را برای این کار شروع کرد. بعد از دوره اولیه ، دوره دراز مدت آغاز شده و با توجه به رشد صورت و دندان های دائمی، دندانپزشک به تراز کامل دندان های فرزند شما می پردازد.

مراحل درمان‌های ارتودنسی در مبتلایان به شکاف لب و کام


در واقع در طول ۶۰ سال گذشته بیشترین پیشرفت‌ها در نتایج درمان‌های ارتودنسی، به جای نوآوری‌های قابل‌ توجه در ابزارهای ارتودنسی، مربوط به پیشرفت‌هایی در تکنیک‌های جراحی بوده است.
متخصصین ارتودنسی علاوه بر ارائه درمان ارتودنسی در طول درمان در کنار دیگر متخصصین گروه درمانی ناهنجاری‌های شکاف لب و کام هستند و آن‌ها را از مشاوره تخصصی خود بهره‌مند می‌سازند. مزیت اصلی ارتودنسی نسبت به جراحی در افراد شکاف لب و کام این است که استفاده از جراحی در بیشتر حالات خود منجر به بروز یک سری اختلالات رشد ثانویه می شود . در نتیجه سبب تضعیف دندان بیرون آمده خصوصا در فک بالایی می شود .
سوابق ارتودنسی دندان (شامل تست اشعه ایکس، عکس‌ها و قالب‌ها) در سن ۴ تا ۵ سالگی در آماده‌سازی برای بررسی دندان و اندازه‌ی شکاف. بین سنین ۴ تا ۶ سال، معمولاً استخوان جلویی فک زیرین ventroflexed می‌شود و یک یا هر دو بخش کام جانبی دهان را روی هم قرار می‌دهد که ممکن است در حالت کراس بایت باشد (در این حالت یکی از دندان‌های بالا یا تمام آنها در جهتی نامناسب روی دندان‌های پایین قرار می‌گیرد).
یک بسط کامی مارپیچ همراه با فنرهای انگشتی لحیم‌شده به دندان آسیاب دوم چسبانده می‎‌شود.
استخوان جلویی فک زیرین باید قبل از اصلاح کراس بایت خلفی، صاف شود.
از آنجا که استخوان جلویی فک زیرین و بخش‌های جنبی کام دهان به سمت بیرون حرکت کرده‌اند، فضای شکاف قدامی قابل رؤیت می‌شود.
یک نگهدارنده‌ی کامی همراه با یک بسط قدامی پلاستیکی، فضای شکاف قدامی را می‌پوشاند تا زمانی که پیوند استخوان آلوئول انجام شود و تمام مجراها از طریق عمل جراحی بسته شوند.
در کودکان مبتلا به شکاف لب و کام یک طرفه، معمولاً یک سیم مارپیچی تغییرات مورد نظر را بدست می‎دهد.
در شکاف لب و کام دو طرفه، گاهی اوقات بسط‌های متقارن دو طرفه لازم می‌شود؛ یک پیچ بسط قدیمی نیز مؤثر است.
لیزری که در ارتودنسی کاربرد دارد، نوع مخصوص بافت‌های رنگدانه‌ای یا رنگی است. ارتودنسی با لیزر ، لیزر دیود بافت نرم است که برای جراحی لثه کاربرد دارد. این لیزر به طور همزمان بافت اضافی را با دقتی باورنکردنی می‌برد، خونریزی را متوقف می‌کند و محل جراحی را ضدعفونی می‌کند. از آنجایی که تمرکز لیزر بالا است، به بافت‌های مجاور آسیب نمی‌زند، در نتیجه التهاب ایجاد نمی‌شود و زخم به سرعت التیام می‌یابد. به علاوه ارتودنسی با لیزر تقریباً بدون درد است. لیزر درمان ارتودنسی را سریع می‌کند و نتایج زیباتری را به دست می‌دهد.

ثبت مراحل ارتودنسی

ثبت مراحل درمان ارتودنسی و پیشرفت حاصل شده بخشی ضروری از درمان شکاف لب و یا کام به شمار می‌رود، چرا که به دفعات برای ارزیابی نتایج درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد:
-عکس در تمام مراحل درمان گرفته می‌شود.
-چنانچه گستردگی کام انجام شود، قالب‌گیری، عکس‌برداری و سفالومتری عقب به جلو برای ارزیابی نتایج درمان ضروری خواهد بود.
-تمام مراحل درمان از قبیل صاف کردن دندان ثنایا و گسترده کردن کام باید پیش از ارتودنسی انجام و ثبت شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *